W stronę powszechnej edukacji
Przez wieki edukacja była przywilejem dostępnym tylko dla niewielkiej części społeczeństwa. Jednolity system edukacji, który obecnie znamy: powszechny, obowiązkowy i bezpłatny, jest osiągnięciem stosunkowo młodym.
W Europie wprowadzany był w XVIII i XIX wieku, czyli w czasie, gdy Polska była pod zaborami. Dlatego początki powszechnej edukacji na naszych ziemiach zależały od rozwiązań wprowadzanych przez poszczególnych zaborców. W skali kraju jednolity i powszechny system nauczania zaczął funkcjonować dopiero na początku lat 50. XX wieku.
W Poznaniu i Wielkopolsce władze pruskie wprowadziły obowiązek szkolny w 1825 roku. W samych Prusach obowiązywał on już od 1717 roku. Zakładał naukę czytania, pisania i podstawowych rachunków. Początkowo objęte nim były jedynie dzieci z rodzin szlacheckich, mieszczańskich i protestanckiego duchowieństwa. Dzieci z rodzin chłopskich uzyskały dostęp do edukacji dopiero w połowie XIX wieku. Wcześniej niechętna temu była zarówno szlachta, której nie zależało na edukacji niższych warstw społeczeństwa, jak i sami rodzice, dla których dzieci były pomocą w pracach domowo-gospodarskich.
A jak było w innych zaborach? W Galicji obowiązek szkolny wprowadzono dopiero w 1873 roku. Z kolei w Księstwie Warszawskim został ustanowiony już w 1808 roku, ale w praktyce nie był realizowany. Brakowało odpowiedniej liczby szkół.
fotografia: pasowanie na uczniów w Szkole Podstawowej nr 84 w Poznaniu, 1985 rok, fot. autorstwa Stanisława Wiktora ze zbiorów Cyfrowego Repozytorium Lokalnego Cyryl
